Celdeling

Hoeveel huiden heb je tijdens je leven gehad?

Waar komen cellen vandaan?

Soms bijt je per ongeluk op je lip of schaaf je je knie. Dan kun je zien dat de wond binnen een paar dagen geneest. Is dit toverkunst, of is er een andere verklaring voor wat er gebeurt?

Elke dag, elk uur, elke seconde vindt in je lichaam een van de belangrijkste gebeurtenissen in het leven plaats - celdeling. Het vermogen van cellen om te delen in twee levende cellen is uniek voor levende dingen.

Het proces waarin cellen delen noemen we mitose. Een enkele cel deelt zich en maakt zo twee cellen. Deze twee cellen delen dan weer verder tot vier cellen, enzovoorts.

Jij en ik zijn begonnen als een enkele cel, die je eerder een eitje zou noemen. Tegen de tijd dat we volwassen zijn hebben we triljoenen cellen. Kijk eens naar het filmpje rechts, dan kun je zien hoe een enkele dierencel deelt tot twee cellen.

Als je denkt dat het lang duurt om al die cellen te maken, probeer dan het volgende eens uit. Laten we doen alsof een eurocent een cel is. Reken dan het aantal dagen uit dat je nodig hebt om een miljoen euro te krijgen, als je elke dag het aantal eurocenten verdubbelt. Het antwoord vind je hier.

Weten cellen wanneer ze moeten delen?

Het leven van een cel begint als een oudercel deelt door middel van mitose. Dit proces wordt goed door de cel geregeld. Als ze delen, maken cellen maken speciale eiwitten die hen bij het proces helpen. Deze speciale eiwitten heten cyclines. Deze eiwitten heten zo omdat ze alleen gemaakt worden op een bepaald tijdstip in de celcyclus.

Soms verliezen cellen de controle over hun celcyclus. Dan beginnen ze ongecontroleerd te delen en krijg je een enorm aantal cellen binnen hele korte tijd. Dit ongebruikelijke gedrag van cellen heet kanker.

Wat gebeurt er met oude cellen?

Net als wijzelf, worden cellen oud en gaan ze dood. Als oude cellen dood gaan worden ze vervangen door nieuwe. Neem bijvoorbeeld een bloedcel in ons lichaam, die leeft ongeveer 120 dagen. Een ander voorbeeld is een huidcel. We vervangen onze huidcellen ongeveer elke 35 dagen. Maak je geen zorgen, we vervangen niet al onze huidcellen tegelijk zoals slangen dat doen. In mensen worden alleen oude huidcellen vervangen, andere niet.

Hier is een geweldig weetje voor je: als je huidcellen elke 35 dagen vervangen worden, heb je je huidcellen ongeveer 200 keer vernieuwd tegen de tijd dat je 20 bent. Je kunt hieronder zien hoe we deze puzzel hebben opgelost*.

Hoe ben je daar achter gekomen?

Elk jaar heeft 365 dagen (behalve een schrikkeljaar, dat heeft 366 dagen). 

Als we het aantal dagen in een jaar (365) delen door het aantal dagen dat je nodig hebt om je huid te vervangen (35) kun je zien dat de huid ongeveer 10 keer per jaar vervangen wordt.

365/35 = 10.428

Als je je huid gemiddeld 10 keer per jaar vervangt, betekent dit dat je in 20 jaar ongeveer 200 huiden hebt gehad!’

10 X 20 = 200

Nu is het jouw beurt. Hoeveel huiden heb jij gehad? Hoeveel huiden heb je gehad tegen de tijd dat je 35 of 50 jaar oud bent?